जीवन विमा तक्रारींमध्ये ५०% पेक्षा जास्त घट; ग्राहकांचा विश्वास वाढला

मुंबई, ९ जून २०२६: विमा नियामक मंडळ 'आयआरडीएआय'च्या (IRDAI) आर्थिक वर्ष २०२४ च्या वार्षिक अहवालानुसार, भारतातील जीवन विमा क्षेत्रातील ग्राहकांच्या अनुभवात मोठी सुधारणा झाली आहे. गेल्या १० वर्षांत विम्यासंदर्भातील तक्रारींमध्ये ५०% पेक्षा जास्त घट झाली आहे. तसेच, आर्थिक वर्ष २०२५ मध्ये 'विमा भरोसा' पोर्टलवर आलेल्या एकूण तक्रारींपैकी १% पेक्षाही कमी तक्रारी प्रलंबित (प्रश्नांचे निवारण व्हायचे) होत्या.

हा बदल विमा क्षेत्राची सकारात्मक प्रगती दाखवतो. आर्थिक वर्ष २०२४ मध्ये चालू पॉलिसींची संख्या २ कोटी ९२ लाखांपर्यंत (२९२ लाख) वाढली आहे. म्हणजेच विम्याचा विस्तार वेगाने होत असतानाच, दुसरीकडे गेल्या १० वर्षांत तक्रारींची संख्या २.७९ लाखांवरून थेट १.२३ लाखांपर्यंत खाली आली आहे.

महत्त्वाचे आकडे हा बदल स्पष्ट करतात:

दर १०,००० पॉलिसींमागे होणाऱ्या तक्रारी: आर्थिक वर्ष २०१५ मधील १०८ तक्रारींवरून घटून आर्थिक वर्ष २०२४ मध्ये हे प्रमाण फक्त ४२ तक्रारींवर आले आहे.

तक्रारींचे गुणोत्तर (Complaint Ratio): याच काळात हे प्रमाण १.०८% वरून कमी होऊन ०.४२% झाले आहे.

सुधारणेची मुख्य कारणे:

तंत्रज्ञानाचा वापर, उत्तम व्यवस्थापन आणि ग्राहकाभिमुख नियमांमुळे हा मोठा बदल झाला आहे. डिजिटल पद्धतीने ग्राहकांना जोडणे, ई-केवायसी, आधार पडताळणी आणि तत्काळ तपासणी (रिअल-टाइम व्हॅलिडेशन) यामुळे सुरुवातीला होणाऱ्या चुका थांबल्या आहेत. तसेच, एआय (AI) म्हणजेच कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या वापरामुळे आणि चोख देखरेखीमुळे विम्याच्या विक्रीची गुणवत्ता सुधारली आहे व वाद कमी झाले आहेत.

पॉलिसीधारकांच्या हितासाठी (PPHI) घेतलेल्या नियमांमुळे सेवा अधिक वेगवान झाली आहे:

दावा (Claim) निकालात काढण्याचा काळ: ३० दिवसांवरून आता १५ दिवस करण्यात आला आहे.

तपासाचा काळ: ९० दिवसांवरून कमी करून ४५ दिवस करण्यात आला आहे.

विमा क्षेत्र आपल्या सेवेचा दर्जा सुधारण्यासोबतच अधिक लोकांपर्यंत पोहोचत आहे. आज भारताच्या एकूण विमा व्यवसायात ८०% पेक्षा जास्त वाटा एकट्या जीवन विम्याचा आहे, जे लोकांच्या आर्थिक सुरक्षेतील त्याचे महत्त्व दाखवते.

तसेच, सरकारी रोख्यांमध्ये (Securities) या क्षेत्राची ₹२४.३७ लाख कोटींहून अधिक गुंतवणूक आहे. त्यामुळे देशाच्या पायाभूत सुविधांचा विकास आणि आर्थिक स्थैर्य टिकवून ठेवण्यात हे क्षेत्र महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.

'२०४७ पर्यंत सर्वांसाठी विमा' हे देशाचे ध्येय असून, चांगल्या कारभाराद्वारे, जलद सेवेद्वारे आणि ग्राहकांशी उत्तम संवाद साधून लोकांचा विश्वास आणखी वाढवण्यावर सध्या भर दिला जात आहे.

About Insurance Awareness Committee–Life Insurance:

87% of India continues to grapple with a significant life insurance protection gap, which continues to increase, exceeding 90% amongst those aged 18–35. This growing vulnerability is a threat to families’ financial security and aspirations.

Addressing this challenge on a war footing is crucial to maintaining our society’s socio-economic resilience and security. The Insurance Awareness Committee was formed under the aegis of the Life Insurance Council to take action on this issue.

Formed in 2019, 24 Life Insurance firms have come together to contribute under the guidance of six CEOs nominated to lead the agenda. Further comprised of a cross-industry marketing team supported by creative/ media agencies, the Insurance Awareness Committee researches, plans, creates and deploys nationwide campaigns that drive awareness, understanding and consideration of life insurance products.